Peperstraat Leeuwarden

In februari zijn we in Leeuwarden op de hoek Wirdumerdijk / hoek Peperstraat los gegaan! Ook hier deed de tand des tijd zich gelden: de stalen vensters waren door roest aangevreten, hierdoor oogden de  eens strakke stalen profielen  als niet meer te redden, Het glas barstte spontaan door oprukkende corrosie, kierende en slecht sluitende beweegbare delen waren hiervan het gevolg. Na een ruime voorbereiding werd besloten de stalen kozijnen te restaureren. De vensters  werden door ons destructief naar binnen toe uitgenomen. Destructief omdat er platen aan de vensters gelast waren welke in een kleine spouw vielen. In de werkplaats werden de vensters gerestaureerd, opnieuw samengesteld, gericht en weer sluitend gemaakt. Hierna volgde de conservering volgens het duplexsysteem (zink in combinatie met een coating).

Juli 2012: "Dat heve jim mooi deen !" ("dat hebben jullie mooi gedaan"), was een van de vele reacties die we kregen. Na eerst ingepakt te zijn in steigerdoek en daarna maandenlang in de steigers te hebben gestaan, is het pand nu weer in zijn oorspronkelijke staat te bewonderen. Restaureren is het terugbrengen in oorspronkelijke staat en dit project laat zien hoe goed dat kan lukken.

 

 

 

 

Achtergrond informatie:

Om de verkeersdoorstroming van de Nieuwestad (Leeuwarden) naar het oostelijke stadsdeel te verbeteren werd in 1931-1932 de zuidelijke wand van de smalle Peperstraat afgebroken. Architect J. Prummel kreeg de opdracht 6 winkels met bovenwoningen te ontwerpen en voerde het werk in 1934-'35 uit. Zijn ontwerp bevat zowel zakelijke elementen (stalen ramen) als traditionele (geprofileerde gootlijsten, schilddaken met leien). Decoratieve onderdelen, zoals smeedwerk, glas-in-lood en bouwbeeldhouwwerk dragen een Art Déco-karakter.

De winkelpuien werden alle verbouwd, sommige met behoud van oude onderdelen. De winkelinterieurs zijn allemaal verbouwd. De bovenverdiepingen bleven uitwendig gaaf bewaard, behoudens een enkel toegevoegd dakraam. Inwendig verschillen de woningen in details, zoals kozijnen en de plaats van de badkamers, waarschijnlijk naar de individuele wensen van de oorspronkelijke bewoners.

Exterieur: Winkel- en woongebouw op rechthoekige grondslag. Het gebouw heeft een betonconstructie, die op de begane grond bekleed is met zwart graniet en daarboven met lichtrode baksteen in halfsteens verband. Het dak is met leien gedekt. Vensters en deuren in de achtergevel hebben houten kozijnen. De prominent gelegen gevel aan de Wirdumerdijk telt drie traveeën. Van de pui is de ingang veranderd. De oorspronkelijke situatie is echter nog wel te herkennen. Op de tweede en derde bouwlaag bevinden zich drie erkers met aan drie zijden stalen ramen met op de eerste bouwlaag sierhekken in Art Déco en op de vierde bouwlaag balkons. De Peperstraatgevel van dit gedeelte is acht traveeën breed en heeft op de tweede bouwlaag hoge stalen ramen, omlijst door groene natuursteen met Franse balkons (hekken uitgevoerd in Art Déco smeedwerk). De verdiepingshoogte neemt naar boven toe af, waarbij de vierde bouwlaag is gebouwd op het effect van een mezzanine, hetgeen versterkt wordt door de geprofileerde gootlijst. De vensters van de derde bouwlaag hebben alleen natuurstenen onder- en bovendorpels. Een natuurstenen waterlijst scheidt de derde en vierde bouwlaag. De vierde bouwlaag telt tien vensters, waarvan de plaatsing geen verband houdt met de travee-indeling van de onderliggende bouwlagen. De overgang van dit hoge bouwdeel naar het lagere gedeelte aan de Peperstraat geschiedt via een verspringing, die het trappenhuis naar de bovenwoningen bevat. De ingang heeft een met brons beklede dubbele deur met smeedwerk voor de ramen. Boven de deur zit een uitspringende latei op consoles, die versierd is met een meanderband in relief. Het trappenhuis wordt verlicht door een smal en hoog venster met glas-in-lood.

Interieur: Het hoekpand Wirdumerdijk-Peperstraat is grotendeels in oorspronkelijke toestand, behoudens de winkel. De kapconstructie bleef ongewijzigd behouden. De binnendeuren behielden hun eenvoudige geprofileerde omlijstingen en in vele gevallen ook het oorspronkelijke hang- en sluitwerk. In de woonvertrekken van de appartementen bevinden zich cassetenplafonds (moderne variant daarop) en in het bovenste appartement ook nog een houten lambrizering en ingebouwde kasten. In een van de keukens bleef een originele Bruynzeelkeuken bewaard. Het trappenhuis met een lambrizering van betonemail wordt verlicht door een smalle band glas-in-loodramen met een vele malen herhaald Art Déco motief.

Copyright ©2012 by Lilian Fopma - All Rights Reserved